Đại lộ sông Hồng: 265ha tái định cư, người dân sẽ được bố trí ở đâu?

265ha đất tái định cư được bố trí ở nhiều khu vực

Theo thông tin chính thức về phương án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, Hà Nội dự kiến khoảng 265ha quỹ đất phục vụ giải phóng mặt bằng dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Các khu vực được tính toán gồm Mê Linh, Vĩnh Thanh – Đông Anh, Bát Tràng, Ô Diên, Thượng Cát – Đông Ngạc, Yên Sở, Nam Phù, Hồng Vân và một số khu vực liên quan. Quy mô cụ thể vẫn sẽ tiếp tục được rà soát và điều chỉnh.

Nguyên tắc đầu tiên là ưu tiên tái định cư ngay trên địa bàn xã, phường nơi người dân đang sinh sống. Với cư dân ngoài bãi sông, phương án ưu tiên đưa vào phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai.

Nếu không đủ quỹ đất, vị trí lân cận sẽ được xem xét nhưng phải bảo đảm khoảng cách hợp lý. Điều này không chỉ liên quan đến chỗ ở mà còn phải tính tới việc làm, sản xuất, kinh doanh, học tập, đời sống văn hóa và quan hệ cộng đồng.

Thư Lâm – Đông Anh dự kiến có 9.000 lô đất và 23.000 căn hộ

Một trong những quỹ lớn nhất được đề cập là Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm – Đông Anh, quy mô khoảng 736,84ha. Khu vực này dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng cùng khoảng 23.000 căn hộ tái định cư và nhà ở xã hội.

Theo kế hoạch được công bố, hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất vào quý II/2027. Các công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất quý IV/2029, toàn bộ dự án hướng tới hoàn thành năm 2030.

Khu vực này dự kiến phục vụ người dân thuộc Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, Đông Anh và những khu vực lân cận.

Bắc Thăng Long và các khu đô thị đa mục tiêu bổ sung quỹ nhà

Một quỹ lớn khác là Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long tại Phúc Thịnh và Thiên Lộc, quy mô khoảng 474ha. Phương án dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng cùng 5.000–10.000 căn hộ tái định cư và nhà ở xã hội. Hạ tầng đất thấp tầng dự kiến đủ điều kiện bàn giao chậm nhất quý II/2028, còn các công trình cao tầng hướng tới hoàn thành trong năm 2030.

Ngoài hai khu vực trên, Hà Nội còn nghiên cứu quỹ tại Lĩnh Nam; Bồ Đề – Long Biên – Bát Tràng; khu định cư Long Biên – Bồ Đề và khu định cư Lĩnh Nam. Các quỹ này vừa bổ sung khả năng tái định cư, vừa tạo nhiều lựa chọn hơn giữa đất thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà tái định cư và nhà ở xã hội.

Đặc biệt, Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên hiện được xác định không có quỹ tái định cư phía trong đê. Với các địa bàn này, phương án dự kiến sử dụng những khu đô thị đa mục tiêu hoặc khu định cư tập trung.

Tái định cư phải hoàn thành trước khi thu hồi đất

Đây có lẽ là nguyên tắc đáng chú ý nhất đối với người dân. Theo phương án được công bố và các quy định được viện dẫn, việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất.

Với đất ở đủ điều kiện bồi thường, người dân được bố trí tái định cư. Trường hợp gia đình có nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ cũng được xem xét thêm suất cho từng hộ. Nếu tiền bồi thường về đất không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước có chính sách hỗ trợ phần còn thiếu.

Điều này giúp đảo ngược một nỗi lo thường thấy trong những dự án giải phóng mặt bằng lớn: người dân phải rời chỗ ở hiện tại trong khi nơi ở mới vẫn chưa sẵn sàng.

Bồi thường đất có thể bằng 2 lần mức quy định nếu đủ điều kiện

Phương án chính sách được công bố còn đề cập mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần so với mức quy định đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý. Đây là điều kiện quan trọng cần nói rõ, bởi không nên hiểu rằng mọi trường hợp có đất nằm trong phạm vi dự án đều mặc nhiên được nhận mức này.

Ngoài bồi thường đất và tài sản, các chính sách còn gồm hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất – kinh doanh, di dời vật nuôi và chuyển đổi sinh kế. Mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được nêu bằng 5 lần giá đất nông nghiệp.

Như vậy, bài toán tái định cư không chỉ được tiếp cận từ “nhà đổi nhà” hay “đất đổi đất”, mà còn liên quan tới khả năng người dân tiếp tục duy trì cuộc sống sau khi chuyển tới nơi ở mới.

GÓC NHÌN REVIEW BẤT ĐỘNG SẢN: Một nơi ở mới chưa chắc đã là một cuộc sống mới tốt hơn

Với một dự án lớn như Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, số lượng căn hộ hay diện tích quỹ đất tái định cư đương nhiên rất quan trọng. Nhưng chất lượng tái định cư không thể chỉ đo bằng mét vuông nhà ở. Đối với một gia đình đã sống hàng chục năm ở một địa bàn, nơi ở còn gắn với công việc, trường học của con, khách hàng, làng nghề, họ hàng và cả mạng lưới cộng đồng.

Bởi vậy, nguyên tắc ưu tiên cùng xã/phường → khu vực lân cận → khu định cư tập trung là chi tiết đáng chú ý hơn cả con số 265ha. Một căn nhà mới có thể tốt hơn về vật chất, nhưng nếu chi phí đi lại tăng mạnh hoặc sinh kế bị đứt gãy thì người dân vẫn phải trả một “chi phí di dời” rất lớn mà giá trị căn nhà không phản ánh hết.

Ở chiều ngược lại, nếu thực hiện được hai nguyên tắc tái định cư đi trước thu hồi đất và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi cũ, đây sẽ là yếu tố rất quan trọng để một dự án hạ tầng quy mô lớn không chỉ thay đổi diện mạo đô thị mà còn hạn chế sự xáo trộn đối với chính cộng đồng đang sống trong khu vực.

Một dự án có thể cần người dân rời khỏi căn nhà cũ. Nhưng một chính sách tái định cư tốt phải cố gắng để họ không phải rời bỏ cả sinh kế, cộng đồng và nhịp sống đã hình thành quanh căn nhà ấy.