Ngân hàng Nhà nước áp dụng cơ chế đặc biệt cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise: Ứng biến của hệ thống ngân hàng?

Tóm tắt: Ngân hàng Nhà nước đã mở cơ chế đặc biệt cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise, nhưng thách thức lớn nhất của hệ thống ngân hàng hiện không còn là hạn mức tín dụng. Tuy nhiên, ngay khi rào cản về room tín dụng được tháo gỡ, một câu hỏi khác lại xuất hiện: các ngân hàng sẽ lấy nguồn vốn ở đâu để giải ngân cho các dự án có nhu cầu vốn lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng? Room tín dụng không còn là nút thắt lớn…

Điểm nổi bật

• Tuy nhiên, ngay khi rào cản về room tín dụng được tháo gỡ, một câu hỏi khác lại xuất hiện: các ngân hàng sẽ lấy nguồn vốn ở đâu để giải ngân cho các dự án có nhu cầu vốn lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng?
• Room tín dụng không còn là nút thắt lớn nhất
• Trong nhiều năm qua, room tín dụng luôn được xem là một trong những rào cản lớn nhất đối với hoạt động cho vay của các ngân hàng.

Nội dung chính

Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy bài toán của hệ thống ngân hàng đang dần thay đổi.

Theo số liệu của NHNN, đến cuối tháng 5/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 5,71% so với đầu năm, trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt 2,98%. Khoảng cách giữa tín dụng và huy động liên tục được nới rộng kể từ cuối năm 2025, cho thấy nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng nhanh hơn đáng kể so với khả năng tạo lập nguồn vốn mới của hệ thống ngân hàng.

Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) ước tính, chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và huy động trên thị trường 1 hiện đã vượt 2,5 triệu tỷ đồng. Điều này khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của toàn hệ thống tăng lên khoảng 115%, cao hơn đáng kể so với mức 109% vào cuối năm 2025 và 106% vào cuối năm 2024.

Nhìn từ góc độ thanh khoản, đây là diễn biến đáng chú ý hơn nhiều so với câu chuyện room tín dụng.

Bởi dù được cấp thêm hạn mức tín dụng hay được loại trừ khỏi room tín dụng, các ngân hàng vẫn phải có nguồn vốn thực tế để giải ngân. Nói cách khác, bài toán hiện nay không còn là ngân hàng có được phép cho vay hay không, mà là lấy nguồn vốn ở đâu để cho vay!

Điều này càng đáng chú ý hơn trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đang đối mặt một vấn đề mang tính cấu trúc kéo dài nhiều năm: lệch pha kỳ hạn giữa nguồn vốn và sử dụng vốn.

Nói cách khác, các ngân hàng đang huy động chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn nhưng lại cho vay ngày càng dài hơn. Tiền gửi của người dân phần lớn có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế lại tập trung ở các khoản vay mua nhà, bất động sản, hạ tầng, năng lượng hay các dự án đầu tư kéo dài từ 5 đến 20 năm.

Các cân đối và giới hạn ràng buộc của hệ thống đã được đẩy lên mức rất cao

Chính trong bối cảnh áp lực nguồn vốn ngày càng gia tăng, Ngân hàng Nhà nước vừa nới đồng thời hai nút thắt quan trọng nhất của Thông tư 22/2019: nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung – dài hạn (SMLR) lên 40% và tính thêm 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc vào mẫu số tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) – lần lượt qua Thông tư số 25/2026/TT-NHNN và đã được khởi động từ Thông tư 08/2026/TT-NHNN.

Nếu đặt cạnh cơ chế loại trừ dư nợ của 18 dự án khỏi room tín dụng, có thể thấy NHNN đang đồng thời tháo gỡ gần như toàn bộ các giới hạn kỹ thuật quan trọng nhất đối với hoạt động tín dụng.

Một mặt, các ngân hàng được trao thêm dư địa tăng trưởng tín dụng. Mặt khác, các ngân hàng cũng được tạo thêm không gian về nguồn vốn và các tỷ lệ an toàn để có thể đáp ứng nhu cầu cho vay của nền kinh tế.

“Các cân đối và giới hạn ràng buộc đã được đẩy lên mức căng cứng”, một chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng đánh giá.

Tuy nhiên, việc nới lỏng các giới hạn quản lý không đồng nghĩa với việc nguồn vốn mới tự động xuất hiện. Các ngân hàng vẫn phải huy động vốn từ dân cư, doanh nghiệp hoặc các kênh khác để phục vụ nhu cầu tín dụng ngày càng lớn.

Trong khi đó, phần lớn (80 – 90%) nguồn vốn huy động của hệ thống hiện nay vẫn là tiền gửi ngắn hạn, còn nhu cầu vốn lại tập trung ở các lĩnh vực có vòng đời dài như bất động sản, hạ tầng, năng lượng hay nhà ở. Đây chính là nguyên nhân khiến áp lực thanh khoản và áp lực huy động vốn có thể sẽ ngày càng gia tăng.