Home

Nhà ở xã hội tăng giá gấp 3 lần: Đề xuất giới hạn người mua sau 5 năm gây tranh luận

Nhà ở xã hội tăng giá gấp 3 lần: Đề xuất giới hạn người mua sau 5 năm gây tranh luận

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất sau 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền mua nhà ở xã hội, chủ sở hữu chỉ được chuyển nhượng cho người đủ điều kiện hưởng chính sách, với giá bán do hai bên thỏa thuận. Đề xuất xuất hiện khi giá rao bán tại Ecohome 3 và Rice City Sông Hồng đã tăng khoảng 2–3 lần so với thời điểm mở bán. Một số chuyên gia lo ngại việc giới hạn người mua sẽ ảnh hưởng đến thanh khoản và quyền tài sản; đồng thời đề xuất nghiên cứu phương án hoàn trả ưu đãi để được chuyển nhượng tự do.

Nhà ở xã hội tăng giá gấp 3 lần: Đề xuất giới hạn người mua sau 5 năm gây tranh luận

Giá rao bán nhà ở xã hội tại một số dự án ở Hà Nội đã tăng gấp 2–3 lần sau khoảng 5–8 năm, trong khi dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất tiếp tục giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng sau thời hạn 5 năm. Đề xuất nhằm ngăn tình trạng trục lợi chính sách, nhưng cũng đặt ra những câu hỏi về quyền tài sản, khả năng thanh khoản và cơ hội tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp.

Nhà ở xã hội được phát triển nhằm hỗ trợ những nhóm đối tượng gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở thương mại. Nhờ các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng, giá bán ban đầu thường thấp hơn đáng kể so với sản phẩm thương mại tại cùng khu vực.

Tuy nhiên, sau nhiều năm đưa vào sử dụng, giá rao bán trên thị trường thứ cấp tại một số dự án đã tăng mạnh.

Sự chênh lệch giữa giá mua ban đầu và giá chuyển nhượng hiện nay đang trở thành một trong những vấn đề được quan tâm khi cơ quan quản lý nghiên cứu sửa đổi chính sách nhà ở.

Dự thảo đề xuất tiếp tục giới hạn người mua nhà ở xã hội sau 5 năm

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) là phương án điều chỉnh quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm.

Theo nội dung dự thảo được thông tin, kể từ thời điểm thanh toán đủ tiền mua nhà, sau 5 năm chủ sở hữu chỉ được chuyển nhượng cho người thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội.

Điểm mới là dự thảo không còn yêu cầu người bán phải chuyển nhượng theo giá gốc ghi trong hợp đồng mua bán ban đầu.

Thay vào đó, giá bán do hai bên tự thỏa thuận.

Đối với nhà ở xã hội không phải nhà ở riêng lẻ, dự thảo cũng nêu phương án người bán không phải nộp tiền sử dụng đất khi chuyển nhượng theo cơ chế này.

Như vậy, đề xuất tập trung kiểm soát đối tượng được nhận chuyển nhượng thay vì áp đặt mức giá bán cố định.

Tuy nhiên, đây mới là phương án được đưa ra trong quá trình xây dựng pháp luật, chưa phải quy định đã chính thức được thông qua.

Giá rao bán nhà ở xã hội tại Hà Nội tăng gấp 2–3 lần

Theo thông tin khảo sát thị trường thứ cấp được báo chí phản ánh, một số dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội ghi nhận mức tăng giá rao bán đáng kể sau nhiều năm sử dụng.

Tại Ecohome 3, giá mở bán năm 2019 được ghi nhận khoảng 15,6–16,5 triệu đồng/m².

Trong khi đó, mức giá rao bán trên thị trường thứ cấp hiện được phản ánh khoảng 47–52 triệu đồng/m².

Tại Rice City Sông Hồng, mức giá mở bán ban đầu khoảng 13 triệu đồng/m², trong khi giá chào bán hiện nay khoảng 40–45 triệu đồng/m².

Như vậy, giá rao bán tại một số dự án đã tăng khoảng 2–3 lần, thậm chí cao hơn tùy căn hộ và mốc so sánh.

Đây là mức tăng đáng chú ý đối với phân khúc vốn được phát triển nhằm hỗ trợ người có thu nhập thấp và các nhóm đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa giá rao bán và giá giao dịch thực tế.

Giá chào bán phản ánh kỳ vọng của chủ sở hữu, chưa đồng nghĩa căn hộ đã được chuyển nhượng thành công ở mức giá đó.

Bên cạnh đó, các ví dụ tại một số dự án ở Hà Nội không đại diện cho mức tăng giá của toàn bộ thị trường nhà ở xã hội.

Dù vậy, chênh lệch giá lớn vẫn đặt ra vấn đề về khả năng duy trì mục tiêu hỗ trợ nhà ở trong dài hạn.

Vì sao Bộ Xây dựng muốn kiểm soát đối tượng nhận chuyển nhượng?

Theo lập luận được Bộ Xây dựng đưa ra, nhà ở xã hội được hình thành từ nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước.

Những ưu đãi này có thể bao gồm cơ chế về đất đai, thuế và tín dụng nhằm giảm chi phí phát triển nhà ở.

Mục tiêu cuối cùng là tạo điều kiện để các nhóm đối tượng đủ điều kiện chính sách có cơ hội sở hữu nhà ở với mức giá phù hợp hơn.

Tuy nhiên, khi giá nhà ở xã hội tăng mạnh sau nhiều năm, việc cho phép chuyển nhượng tự do có thể tạo ra khoản chênh lệch đáng kể cho người mua ban đầu.

Trong một số trường hợp, khoản chênh lệch này có thể khiến chính sách hỗ trợ nhà ở bị khai thác vì mục tiêu đầu tư thay vì nhu cầu an cư.

Vì vậy, đề xuất tiếp tục giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng nhằm duy trì lợi ích của chính sách trong phạm vi nhóm người được hỗ trợ.

Tuy nhiên, hiệu quả của phương án này còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thực tế của người mua.

Nếu căn hộ được bán theo giá thỏa thuận nhưng giá đã tăng cao, người đủ điều kiện chính sách vẫn có thể gặp khó khăn về tài chính.

Đây là một trong những điểm gây tranh luận lớn nhất của đề xuất.

Người đủ điều kiện mua chưa chắc đủ khả năng tài chính

Một vấn đề cần xem xét là mối quan hệ giữa điều kiện được hưởng chính sách và khả năng thanh toán.

Người thuộc diện được mua nhà ở xã hội thường phải đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, việc đáp ứng điều kiện chính sách không đồng nghĩa họ có đủ khả năng mua một căn hộ đã tăng giá gấp nhiều lần so với thời điểm mở bán.

Chẳng hạn, với mức giá rao bán khoảng 50 triệu đồng/m², một căn hộ diện tích 60m² có tổng giá chào bán khoảng 3 tỷ đồng.

Đây là mức giá có thể vượt khả năng tài chính của không ít hộ gia đình thuộc nhóm đối tượng cần hỗ trợ về nhà ở.

Nếu chỉ được bán cho người đủ điều kiện chính sách, nhưng giá bán vẫn do hai bên tự thỏa thuận, thị trường có thể xuất hiện sự lệch pha giữa người được phép mua và người có đủ tiền mua.

Trong khi đó, chủ sở hữu có nhu cầu chuyển nhượng có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm khách hàng phù hợp.

Vì vậy, chính sách cần được đánh giá không chỉ ở mục tiêu hạn chế trục lợi mà còn ở tính khả thi của giao dịch.

Chuyên gia lo ngại ảnh hưởng đến thanh khoản và quyền định đoạt tài sản

Ông Phạm Đức Toản, Tổng Giám đốc Công ty EZ Property, cho rằng việc tiếp tục giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng sau 5 năm có thể không tác động lớn đến những người mua nhà để ở lâu dài.

Tuy nhiên, nhu cầu nhà ở của một gia đình có thể thay đổi theo thời gian.

Sau 5–10 năm, người mua có thể chuyển nơi làm việc, gia đình có thêm thành viên hoặc điều kiện kinh tế được cải thiện.

Khi đó, việc bán căn hộ cũ để chuyển sang nơi ở phù hợp hơn là nhu cầu có thể phát sinh.

Nếu chỉ được chuyển nhượng cho người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, nhóm khách hàng tiềm năng sẽ bị thu hẹp.

Khó khăn càng lớn khi giá căn hộ đã tăng đáng kể so với thời điểm mua ban đầu.

Theo ông Toản, nếu cơ chế kiểm soát chuyển nhượng không đi kèm quy trình giao dịch thuận lợi, tâm lý lo ngại về thanh khoản có thể ảnh hưởng đến quyết định mua nhà ở xã hội.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để duy trì mục tiêu hỗ trợ của chính sách mà vẫn bảo đảm người dân có khả năng xử lý tài sản khi phát sinh nhu cầu chính đáng.

Đề xuất hoàn trả ưu đãi để được chuyển nhượng tự do

Ở một góc nhìn khác, ông Nguyễn Anh Quê, thành viên Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, đề xuất nghiên cứu cơ chế cho phép chủ sở hữu nhà ở xã hội được bán theo giá thị trường cho các đối tượng tự do sau khi hoàn trả phần ưu đãi tài chính đã hưởng.

Theo ông Quê, người mua nhà ở xã hội được hưởng những chính sách hỗ trợ nhất định, trong đó có ưu đãi về tiền sử dụng đất và thuế giá trị gia tăng.

Ông dẫn ví dụ, tại một số dự án khu vực ngoại thành Hà Nội, phần tiền sử dụng đất được miễn có thể tương đương khoảng 3–7 triệu đồng/m² căn hộ.

Đây là khoản ưu đãi góp phần làm giảm giá bán ban đầu.

Từ đó, ông đề xuất nghiên cứu phương án người bán hoàn trả phần ưu đãi tài chính đã được hưởng để có thể chuyển nhượng tài sản cho người mua không thuộc diện chính sách.

Theo cách tiếp cận này, Nhà nước có thể thu hồi một phần nguồn lực đã hỗ trợ, trong khi chủ sở hữu được mở rộng quyền định đoạt tài sản.

Tuy nhiên, đây là kiến nghị của chuyên gia, chưa phải cơ chế đã được chấp thuận trong dự thảo.

Việc áp dụng thực tế còn cần làm rõ nhiều vấn đề, đặc biệt là cách xác định giá trị ưu đãi phải hoàn trả.

Hoàn trả ưu đãi có giải quyết được bài toán công bằng?

Phương án hoàn trả ưu đãi để được chuyển nhượng tự do có thể tạo ra một hướng tiếp cận khác trong quản lý nhà ở xã hội.

Thay vì giới hạn đối tượng mua trong thời gian dài, Nhà nước có thể xem xét cơ chế thu hồi giá trị hỗ trợ khi chủ sở hữu muốn đưa tài sản ra thị trường tự do.

Tuy nhiên, để thực hiện, cần xác định rõ những khoản ưu đãi nào được tính vào nghĩa vụ hoàn trả.

Ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng có bản chất khác nhau.

Không phải khoản hỗ trợ nào cũng được hưởng trực tiếp bởi người mua dưới hình thức tiền mặt.

Một số ưu đãi được áp dụng cho chủ đầu tư và phản ánh gián tiếp vào giá bán căn hộ.

Vì vậy, việc quy đổi toàn bộ ưu đãi thành một khoản tiền mà chủ sở hữu phải hoàn trả cần có phương pháp tính minh bạch.

Ngoài ra, cần xem xét cách xử lý đối với những trường hợp người mua đã sử dụng căn hộ trong thời gian dài, đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính hoặc có nhu cầu chuyển nhà vì lý do chính đáng.

Nếu cơ chế hoàn trả quá phức tạp hoặc thiếu tính dự báo, người dân vẫn có thể gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch.

Do đó, đây là phương án đáng nghiên cứu nhưng cần được đánh giá đầy đủ trước khi đưa vào chính sách.

Kiểm soát chuyển nhượng có giúp giá nhà ở xã hội giảm?

Một trong những mục tiêu của đề xuất giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng là hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.

Tuy nhiên, việc thu hẹp nhóm người mua không đồng nghĩa giá nhà ở xã hội trên thị trường thứ cấp sẽ tự động giảm.

Giá bán còn chịu ảnh hưởng của vị trí, chất lượng công trình, nguồn cung nhà ở và nhu cầu tại khu vực.

Đặc biệt, nếu nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả vẫn hạn chế, áp lực giá có thể tiếp tục tồn tại.

Trong trường hợp người bán chỉ được chuyển nhượng cho người đủ điều kiện chính sách, khả năng tìm được khách hàng có thể giảm.

Nhưng nếu không có cơ chế hỗ trợ tài chính hoặc tăng nguồn cung phù hợp, người mua đủ điều kiện vẫn có thể khó tiếp cận căn hộ đã tăng giá mạnh.

Vì vậy, chính sách kiểm soát chuyển nhượng cần được xem xét cùng với các giải pháp phát triển nguồn cung nhà ở xã hội mới.

Đây mới là yếu tố có khả năng tạo thêm lựa chọn cho những người thực sự cần nhà ở.

Góc nhìn Review Bất Động Sản: Ngăn trục lợi nhưng cần bảo đảm quyền lợi chính đáng

Đề xuất giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm xuất phát từ mục tiêu bảo vệ nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước và hạn chế tình trạng mua nhà chính sách để hưởng chênh lệch giá. Đây là vấn đề cần được quan tâm khi giá rao bán tại một số dự án ở Hà Nội đã tăng gấp 2–3 lần sau nhiều năm sử dụng.

Tuy nhiên, chính sách cũng cần tính đến quyền lợi của những người mua nhà để ở thực sự. Sau một thời gian dài, nhu cầu nhà ở của mỗi gia đình có thể thay đổi. Nếu chủ sở hữu vẫn bị giới hạn người mua, trong khi giá căn hộ đã tăng vượt khả năng tài chính của nhóm đối tượng được hưởng chính sách, việc chuyển nhượng có thể gặp khó khăn.

Phương án hoàn trả ưu đãi để được bán tự do là một hướng đáng nghiên cứu, nhưng cần có cơ chế tính toán minh bạch và công bằng. Đồng thời, việc phát triển thêm nguồn cung nhà ở xã hội phù hợp với thu nhập vẫn là giải pháp quan trọng để giải quyết vấn đề từ gốc.

Một chính sách nhà ở hiệu quả cần đồng thời bảo vệ mục tiêu an sinh, hạn chế trục lợi và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Đây là những yếu tố cần được cân nhắc khi hoàn thiện quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Liên hệ Giới thiệu So sánh CĐT Kinh nghiệm Zalo ☎
₫ Tính lãi vay