Hà Nội thông qua cơ chế đầu tư 5 tuyến metro dài 253,5 km: Bước ngoặt phát triển đô thị TOD

Ngày 4/11/2026, HĐND TP Hà Nội thông qua nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm triển khai đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài 253,5 km. Kế hoạch có tổng mức đầu tư hơn 1 triệu tỷ đồng, đặt mục tiêu hoàn thành vào năm 2030 và được kỳ vọng tạo nền tảng phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn của Thủ đô.

Hà Nội triển khai đồng thời 5 tuyến metro dài 253,5 km

Theo nghị quyết được HĐND TP Hà Nội thông qua ngày 4/11, Thành phố sẽ triển khai cơ chế đặc thù để đầu tư xây dựng 5 tuyến đường sắt đô thị gồm tuyến số 1, số 2, số 8, số 10 và số 14.

Tổng chiều dài của 5 tuyến dự kiến đạt 253,5 km, với tổng mức đầu tư hơn 1 triệu tỷ đồng. Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành các tuyến trong năm 2030, nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển mạng lưới giao thông công cộng và đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng lớn.

Đây là kế hoạch có quy mô đầu tư lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và thời gian triển khai tương đối ngắn. Việc tổ chức xây dựng đồng thời nhiều tuyến cũng đặt ra những yêu cầu cao về giải phóng mặt bằng, huy động vốn, quản lý chi phí và phối hợp giữa các đơn vị tham gia.

Phát biểu giải trình trước HĐND Thành phố, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết việc triển khai đồng thời 5 tuyến metro không chỉ là bài toán tiến độ mà còn liên quan đến khả năng huy động nguồn lực và tổ chức vận hành sau khi hoàn thành.

Mức trần 120 triệu USD/km được áp dụng như thế nào?

Một trong những nội dung đáng chú ý của kế hoạch là cơ chế kiểm soát chi phí đầu tư đối với các tuyến metro thực hiện theo phương thức hợp đồng chìa khóa trao tay, hay còn gọi là Turnkey.

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Thành phố xác định mức giá trị hợp đồng bình quân khống chế đối với các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km. Mức trần này chưa bao gồm một số khoản chi phí ngoài phạm vi hợp đồng theo quy định.

Đây là cơ sở để Thành phố đàm phán với nhà thầu chiến lược, kiểm soát giá trị hợp đồng và xác định trách nhiệm của tổng thầu trong quá trình triển khai.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, nếu chi phí vượt mức trần đã xác định thì nhà thầu phải chịu trách nhiệm, không để Thành phố phải bổ sung kinh phí cho phần vượt đó theo cơ chế hợp đồng.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa mức trần giá trị hợp đồng đối với đoạn tuyến đi ngầm và tổng mức đầu tư của toàn bộ dự án. Chi phí đầu tư đường sắt đô thị còn phụ thuộc vào điều kiện thi công, kết cấu công trình, công nghệ, hệ thống nhà ga và những khoản mục nằm ngoài phạm vi hợp đồng.

Do đó, con số 120 triệu USD/km không nên được hiểu là mức chi phí áp dụng đồng nhất cho mọi đoạn tuyến hoặc đã bao gồm toàn bộ chi phí đầu tư.

Huy động hơn 1 triệu tỷ đồng từ nhiều nguồn lực

Để triển khai kế hoạch, Hà Nội xây dựng phương án huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm ngân sách thành phố, nguồn hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, vốn vay ODA và phát hành trái phiếu.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng tính đến nguồn thu từ khai thác quỹ đất tại những khu vực phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, thường được gọi là mô hình TOD.

Theo lãnh đạo UBND TP Hà Nội, Thành phố sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để hoàn thiện phương án bố trí vốn, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm khai thác nguồn lực từ quỹ đất phục vụ đầu tư đường sắt đô thị.

Việc kết hợp nhiều nguồn vốn có ý nghĩa quan trọng bởi các dự án metro thường đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu rất lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Ngoài chi phí xây dựng, Thành phố cũng cần chuẩn bị nguồn lực cho vận hành, bảo trì và kết nối hệ thống sau khi công trình hoàn thành. Đây là những yếu tố quyết định hiệu quả sử dụng hạ tầng trong dài hạn.

Metro và TOD có thể thay đổi cấu trúc phát triển đô thị Hà Nội

Một trong những tác động đáng chú ý của mạng lưới metro là khả năng thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, hay TOD.

Theo mô hình này, các khu vực xung quanh nhà ga được quy hoạch để kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và không gian công cộng. Mục tiêu là tạo ra những khu đô thị có khả năng tiếp cận giao thông thuận tiện, giảm nhu cầu sử dụng phương tiện cá nhân và nâng cao hiệu quả khai thác đất đai.

Đối với Hà Nội, việc phát triển đồng thời 5 tuyến metro có thể tạo thêm điều kiện mở rộng không gian đô thị theo các hành lang giao thông công cộng.

Khi thời gian di chuyển giữa khu vực trung tâm và vùng ven được cải thiện, người dân có thêm lựa chọn về nơi ở. Các khu vực nằm gần nhà ga hoặc có kết nối thuận tiện với hệ thống metro cũng có điều kiện thu hút hoạt động thương mại, dịch vụ và phát triển nhà ở.

Tuy nhiên, hiệu quả của TOD không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng tuyến đường sắt. Quy hoạch sử dụng đất, tổ chức giao thông kết nối, khả năng đi bộ đến nhà ga và chất lượng dịch vụ vận hành đều có vai trò quan trọng.

Một tuyến metro chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi người dân có thể tiếp cận nhà ga thuận tiện và sử dụng hệ thống giao thông công cộng như một lựa chọn thực tế trong sinh hoạt hằng ngày.

Bất động sản quanh nhà ga metro có thể hưởng lợi ra sao?

Sự phát triển của hệ thống đường sắt đô thị thường tạo ra kỳ vọng đối với thị trường bất động sản, đặc biệt tại các khu vực có khả năng tiếp cận trực tiếp với nhà ga.

Đối với bất động sản nhà ở, lợi thế về thời gian di chuyển có thể làm tăng sức hấp dẫn của những khu vực nằm dọc hành lang metro. Người mua nhà có thể ưu tiên các dự án thuận tiện kết nối với trung tâm việc làm, trường học và các khu thương mại.

Ở phân khúc thương mại, dịch vụ và văn phòng, lưu lượng hành khách tại các nhà ga có thể tạo thêm cơ hội kinh doanh. Những khu vực được quy hoạch TOD đồng bộ có khả năng hình thành các trung tâm hoạt động mới, góp phần phân bổ lại dân cư và nhu cầu sử dụng không gian đô thị.

Tuy nhiên, tác động đến giá bất động sản không diễn ra đồng đều. Những khu vực có quy hoạch rõ ràng, hạ tầng kết nối tốt và nhu cầu sử dụng thực tế thường có nền tảng phát triển bền vững hơn.

Ngược lại, các khu đất được chào bán với mức giá tăng mạnh chỉ dựa trên thông tin quy hoạch metro có thể tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt khi tiến độ đầu tư, vị trí nhà ga hoặc phương án kết nối chưa được xác định đầy đủ.

Vì vậy, nhà đầu tư cần phân biệt giữa giá trị hình thành từ khả năng khai thác thực tế và mức giá tăng do kỳ vọng ngắn hạn.

Góc nhìn Review Bất Động Sản: Giá trị lớn nhất của metro nằm ở khả năng tổ chức lại đô thị

Việc Hà Nội thông qua cơ chế đầu tư đồng thời 5 tuyến metro dài 253,5 km là một bước đi đáng chú ý trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông công cộng. Nếu hoàn thành đúng tiến độ và vận hành hiệu quả, hệ thống này có thể góp phần thay đổi thói quen di chuyển, giảm áp lực giao thông đường bộ và mở rộng khả năng tiếp cận các khu vực đô thị.

Đối với thị trường bất động sản, tác động của metro cần được nhìn nhận trong dài hạn. Giá trị quan trọng nhất không đơn thuần là khả năng tăng giá đất quanh nhà ga, mà là cơ hội hình thành những khu đô thị có khả năng kết nối tốt, sử dụng đất hiệu quả và đáp ứng nhu cầu ở thực.

Việc khai thác quỹ đất theo mô hình TOD để tạo nguồn lực đầu tư cũng đặt ra yêu cầu minh bạch về quy hoạch, định giá đất và phân bổ lợi ích. Nếu được thực hiện hợp lý, cơ chế này có thể giúp Thành phố tận dụng một phần giá trị gia tăng từ hạ tầng để tái đầu tư cho hệ thống giao thông công cộng.

Tuy nhiên, kế hoạch hoàn thành 5 tuyến vào năm 2030 là mục tiêu triển khai, chưa đồng nghĩa toàn bộ công trình chắc chắn sẽ hoàn thành đúng thời hạn. Quy mô đầu tư lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và khả năng huy động vốn là những yếu tố cần được theo dõi trong quá trình thực hiện.

Với bất động sản Hà Nội, metro có thể mở ra một giai đoạn phát triển mới. Nhưng giá trị bền vững sẽ phụ thuộc vào tiến độ thực tế, chất lượng kết nối và khả năng hình thành những cộng đồng đô thị có nhu cầu sử dụng thực chất.