Hà Nội đang đẩy nhanh xử lý các tồn tại của 21 dự án BT được triển khai trước khi những quy định mới có hiệu lực. Không chỉ là tiến độ xây dựng, bài toán còn nằm ở quyết toán, giải phóng mặt bằng và quỹ đất đối ứng dùng để thực hiện nghĩa vụ thanh toán với nhà đầu tư.
21 dự án và nhiều trạng thái khác nhau
UBND TP Hà Nội yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ những tồn tại tại các dự án đầu tư theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), với mục tiêu hoàn thành dự án và nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng trong năm 2026. Thành phố hiện có 21 dự án BT được triển khai trước khi các quy định mới về loại hợp đồng này trong Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Thủ đô có hiệu lực.
Con số 21 không đồng nghĩa 21 công trình đều đang thi công dang dở. Trên thực tế, các dự án nằm ở nhiều trạng thái khác nhau: có dự án đã hoàn thành công trình nhưng chưa quyết toán; có dự án chưa được giao đủ quỹ đất đối ứng; có dự án vẫn đang triển khai và cũng có những dự án đang dừng để rà soát. Chính sự khác biệt này khiến việc xử lý các dự án BT cũ không đơn thuần là câu chuyện đẩy nhanh tiến độ xây dựng.
Nhóm đầu tiên gồm 6 dự án đã hoàn thành nhưng chưa được phê duyệt quyết toán: Công viên và hồ điều hòa CV1; Vành đai 2 đoạn cầu Vĩnh Tuy – Ngã Tư Vọng; Trạm xử lý nước thải Hồ Tây; Công viên và hồ điều hòa Bắc nghĩa trang Mai Dịch; tuyến đường Lê Đức Thọ qua sông Nhuệ đến khu đô thị mới Xuân Phương; và đường 2,5 đoạn Đầm Hồng – Quốc lộ 1A. Sở Tài chính được giao đôn đốc nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án hoàn tất thủ tục quyết toán trong tháng 11/2026.
Công trình đã xong, đất đối ứng vẫn có thể chưa xong
Một trong những vấn đề nổi bật của cơ chế BT cũ là thanh toán bằng quỹ đất. Với các dự án chưa được giao hoặc chưa được giao đủ đất đối ứng, Hà Nội yêu cầu thực hiện Nghị quyết 16/2026/NQ-CP, hướng tới giải quyết dứt điểm trong năm 2026 việc giao đất đối ứng thanh toán cho những công trình đã hoàn thành theo hợp đồng.
Theo phân công của thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát, cân đối và giao đủ quỹ đất đối ứng cho 5 dự án đã hoàn thành nhưng chưa được giao đất hoặc mới được giao một phần. Chi tiết này cho thấy một đặc thù của dự án BT: công trình vật chất có thể đã hoàn thành và phục vụ người dân, nhưng quan hệ tài chính giữa Nhà nước và nhà đầu tư vẫn chưa kết thúc nếu nghĩa vụ thanh toán chưa được giải quyết.
Có thể hình dung vòng đời của một dự án BT cũ theo chuỗi:
XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH → NGHIỆM THU → QUYẾT TOÁN → XÁC ĐỊNH NGHĨA VỤ → THANH TOÁN/ĐẤT ĐỐI ỨNG → KHÉP DỰ ÁN
Chỉ cần một mắt xích kéo dài, dự án về mặt quản lý và tài chính vẫn chưa thực sự kết thúc.
4 dự án phải tăng tốc, 4 dự án được tính phương án dừng
Với 4 dự án BT đang triển khai, Hà Nội yêu cầu tập trung nguồn lực để hoàn thành trong năm 2026. Danh sách gồm tuyến đường từ đê Ngọc Thụy đi khu đô thị mới Thượng Thanh; đường trục phía Nam tỉnh Hà Tây; đường giao thông bao quanh Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An; và dự án cải tạo hệ thống cống nối thông hồ Vục, hồ Đầu Băng, hồ Tư Đình.
Các cơ quan quản lý hợp đồng được giao đôn đốc nhà đầu tư tập trung vốn, nhân lực, máy móc, thiết bị và vật tư. Riêng tuyến đường từ đê Ngọc Thụy tới khu đô thị mới Thượng Thanh còn gắn với yêu cầu khẩn trương hoàn thành giải phóng mặt bằng. Điều đó cho thấy ngay trong nhóm “đang triển khai”, nguyên nhân ảnh hưởng tiến độ cũng không hoàn toàn giống nhau.
Ở một hướng xử lý khác, 4 dự án BT đang dừng để rà soát đã được thành phố kiến nghị dừng đầu tư theo hình thức BT do không còn phù hợp. Sở Tài chính sẽ làm việc với nhà đầu tư để thống nhất phương án trên tinh thần tự nguyện, đồng thuận, đồng thời nghiên cứu cách xử lý các khoản chi phí đã phát sinh theo quy định.
Như vậy, mục tiêu “xử lý dứt điểm” không nên hiểu đơn giản là tất cả 21 dự án đều phải xây xong trong năm nay. Với từng nhóm, “dứt điểm” mang một nội hàm khác nhau: dự án cần quyết toán thì hoàn thành quyết toán; dự án thiếu đất đối ứng thì xử lý nghĩa vụ thanh toán; dự án đang thi công thì thúc tiến độ; còn dự án không còn phù hợp thì cần xác lập phương án dừng và xử lý những nghĩa vụ còn lại.
? GÓC NHÌN REVIEW BẤT ĐỘNG SẢN
Điểm đáng chú ý của câu chuyện BT Hà Nội nằm ở khoảng cách giữa “hoàn thành công trình” và “khép lại dự án”. Một tuyến đường có thể đã có xe chạy nhiều năm, nhưng nếu quyết toán và đất đối ứng chưa hoàn tất, một phần nguồn lực tài chính – đất đai liên quan vẫn nằm trong trạng thái chờ xử lý.
Vì thế, nếu cuối năm 2026 Hà Nội giải quyết được đồng thời CÔNG TRÌNH – QUYẾT TOÁN – ĐẤT ĐỐI ỨNG – NGHĨA VỤ TÀI CHÍNH, ý nghĩa sẽ không chỉ nằm ở việc xử lý những hồ sơ cũ. Quan trọng hơn là làm rõ và giải phóng những nguồn lực đã bị “treo” cùng các dự án trong nhiều năm.
TẢI BẢNG GIÁ