Quy hoạch tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa có quy mô 1.708,9 ha, trải trên bốn xã, phường và được chia thành bốn phân khu chức năng. Thay vì chỉ phục dựng một khu phố cổ, đồ án đặt lịch sử Phố Hiến vào một cấu trúc lớn hơn gồm du lịch, thương mại, sự kiện và cảnh quan sinh thái ven sông.
Không chỉ là phục dựng một khu phố cổ
Ngày 23/9/2026, phường Hồng Châu tổ chức công bố đồ án Quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 xây dựng tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa. Đồ án được UBND tỉnh Hưng Yên phê duyệt tại Quyết định 1679/QĐ-UBND ngày 28/5/2026, với phạm vi khoảng 1.708,9 ha, thuộc Phố Hiến, Sơn Nam, Hồng Châu và Tân Hưng.
Theo định hướng được công bố, kiến trúc và cảnh quan sẽ khai thác những giá trị lịch sử, văn hóa đặc trưng của Phố Hiến, đồng thời kết nối với đô thị, không gian ven sông và hệ sinh thái tự nhiên. Mục tiêu không chỉ tái hiện hình ảnh một thương cảng từng sầm uất mà còn hình thành điểm đến văn hóa, lịch sử, thương mại và dịch vụ gắn với Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến.
Cách tổ chức bốn phân khu cho thấy khá rõ cấu trúc này. Phân khu Phục Hiến rộng 411,13 ha đóng vai trò không gian đón tiếp, bến thuyền và tái hiện phố cổ của người Việt cùng thương nhân từ 12 quốc gia. Một số nguồn công bố cho biết định hướng có các không gian gợi lại khu phố Âu và phố Á, qua đó tái hiện tính chất giao thương quốc tế từng tạo nên bản sắc của Phố Hiến.
Từ lịch sử đến một hệ sinh thái điểm đến
Ba phân khu còn lại mở rộng câu chuyện vượt ra ngoài phạm vi bảo tồn. Phân khu II rộng 434,8 ha dành cho lễ hội, văn hóa, quảng trường, trung tâm sự kiện và hội nghị quốc tế; Phân khu III rộng 474,34 ha tập trung vào thương mại, dịch vụ, cảng, vui chơi giải trí, biểu diễn thực cảnh và không gian mở ven sông.
Phân khu IV rộng 388,65 ha lại đi theo hướng khác: cây xanh và sinh thái ven sông Hồng, với không gian mở, vườn cây và khu vực cắm trại. Như vậy, xét về cấu trúc quy hoạch, bốn mảnh ghép có thể đọc thành một chuỗi khá rõ: DI SẢN → VĂN HÓA → DU LỊCH & DỊCH VỤ → SINH THÁI VEN SÔNG.
Đây cũng là điểm khiến đồ án đáng chú ý dưới góc nhìn phát triển đô thị. Thay vì để di tích tồn tại như những điểm đến riêng lẻ, quy hoạch tìm cách đặt giá trị lịch sử vào một hệ sinh thái hoạt động lớn hơn. Nếu được triển khai đúng định hướng, dòng khách tới tìm hiểu di sản có thể kết nối với trải nghiệm ven sông, hoạt động văn hóa, vui chơi, lưu trú và thương mại.
Tuy nhiên, đây là đồ án quy hoạch phân khu, không nên đồng nhất toàn bộ những định hướng trên với các dự án đã được xây dựng hoặc chắc chắn sẽ hình thành theo một tiến độ cụ thể. Sau bước công bố quy hoạch, lãnh đạo tỉnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy hoạch chi tiết, thiết kế đô thị và chuẩn bị các dự án đầu tư; các công trình điểm nhấn còn phải được nghiên cứu về kiến trúc, cảnh quan và cách thể hiện dấu ấn lịch sử.
Bài toán khó hơn 1.708,9 ha
Với những quy hoạch gắn với di sản, quy mô lớn chưa chắc đồng nghĩa giá trị lớn. Một khu vực lịch sử có thể mất đi chính sức hấp dẫn nếu phần “tái hiện” lấn át những giá trị nguyên bản hoặc nếu hoạt động thương mại phát triển mà không tạo được mối liên hệ thuyết phục với câu chuyện địa phương.
Ngược lại, nếu bảo tồn và phát triển được đặt trong cùng một cấu trúc, di sản có thể trở thành một loại hạ tầng mềm của đô thị. Nó tạo bản sắc mà những khu đô thị mới khó có thể xây dựng chỉ bằng kiến trúc; cảnh quan sông tạo không gian; còn du lịch và dịch vụ tạo hoạt động kinh tế để khu vực tiếp tục sống thay vì chỉ tồn tại như một nơi tham quan.
? GÓC NHÌN REVIEW BẤT ĐỘNG SẢN
1.708,9 ha tạo nên quy mô, nhưng lịch sử Phố Hiến mới tạo nên sự khác biệt. Vì vậy, giá trị của đồ án sẽ không nằm ở việc xây được bao nhiêu công trình mới, mà ở khả năng biến một thương cảng trong ký ức thành một không gian vẫn có đời sống trong hiện tại.
Nếu làm được điều đó, câu chuyện của Phố Hiến sẽ đi theo một vòng khá đẹp: thương cảng từng tạo nên đô thị trong quá khứ – di sản của thương cảng lại trở thành một nguồn lực phát triển đô thị trong tương lai.
TẢI BẢNG GIÁ