Hà Nội dự kiến tái thiết đô thị Vĩnh Hưng 447 ha, tổng vốn gần 186.000 tỷ đồng

Phường Vĩnh Hưng đang được định hướng trở thành một trong những khu vực phát triển thương mại – dịch vụ hiện đại tại phía Đông Hà Nội, gắn với mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm trong tầm nhìn quy hoạch dài hạn của Thủ đô. Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng có quy mô dự kiến khoảng 447 ha, tổng mức đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, hướng tới nâng cấp hạ tầng, tổ chức lại không gian đô thị và cải thiện chất lượng sống của người dân.

Vĩnh Hưng được định hướng trở thành trung tâm thương mại – dịch vụ phía Đông Hà Nội

Theo nội dung được giới thiệu tại tọa đàm “Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Quy hoạch đến nâng cao chất lượng đời sống người dân”, Hà Nội đang nghiên cứu phát triển cấu trúc đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm trong tầm nhìn quy hoạch 100 năm.

Định hướng được đề cập là hình thành 9 cực phát triển, trong đó khu vực Vĩnh Hưng thuộc cực phía Đông, hướng tới vai trò trung tâm thương mại – dịch vụ hiện đại.

Việc phát triển những cực đô thị mới được kỳ vọng góp phần giảm áp lực dân số, giao thông và hạ tầng đối với khu vực nội đô hiện hữu.

Theo định hướng quy hoạch được nêu, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP trên 11%/năm trong giai đoạn tới, đồng thời nâng cao mức GRDP bình quân đầu người vào các mốc 2030 và 2045.

Trong bối cảnh đó, việc cải tạo và tái thiết những khu vực đô thị hiện hữu được xem là một trong các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo thêm không gian phát triển kinh tế.

Từ khu vực ngoại thành đến điểm nhấn trong định hướng tái thiết đô thị

Tại tọa đàm, TS-KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội, đã phân tích quá trình thay đổi vai trò của Vĩnh Hưng trong các đồ án quy hoạch Thủ đô.

Theo ông Nghiêm, trong quy hoạch năm 1992, Vĩnh Hưng vẫn được nhìn nhận là khu vực nông thôn ngoại thành, chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ cho khu vực nội thành.

Đến quy hoạch năm 1998, khu vực này bắt đầu được xác định nằm trong vùng trung tâm mở rộng. Tuy nhiên, quá trình phát triển sau đó chưa tạo ra sự đột phá đáng kể.

Sau khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính năm 2008, Vĩnh Hưng tiếp tục được đề cập trong các đồ án quy hoạch từ năm 2011, nhưng chưa trở thành khu vực có vai trò nổi bật.

Theo đánh giá của ông Nghiêm, định hướng quy hoạch dài hạn mới tạo ra cơ hội để Vĩnh Hưng trở thành điểm nhấn trong quá trình tái thiết không gian đô thị phía Đông.

Mục tiêu đặt ra không chỉ là xây dựng thêm công trình hiện đại mà còn cải thiện điều kiện sống của người dân, đặc biệt tại những khu vực có hạ tầng chưa đồng bộ.

Dự án tái thiết Vĩnh Hưng rộng 447 ha, tổng vốn gần 186.000 tỷ đồng

Theo phương án được giới thiệu, dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng có quy mô khoảng 447 ha, tổng mức đầu tư dự kiến gần 186.000 tỷ đồng.

Dự án được phân thành hai khu vực có tính chất phát triển khác nhau.

Trong đó, khoảng 206,1 ha được định hướng tái thiết, xây dựng mới và tổ chức lại không gian đô thị theo các tiêu chuẩn hiện đại.

Khoảng 240,9 ha còn lại tập trung cải tạo, chỉnh trang trên nền đô thị hiện hữu, nhằm nâng cấp chất lượng hạ tầng và không gian sống.

Tiến độ thực hiện dự kiến từ quý III/2026 đến quý IV/2030.

Đây là khung thời gian theo phương án được công bố, không đồng nghĩa toàn bộ dự án đã hoàn tất các thủ tục pháp lý hoặc chắc chắn hoàn thành theo mốc dự kiến.

Hướng tới mô hình đô thị 15 phút và phát triển gắn với giao thông công cộng

Một trong những định hướng quan trọng của dự án là phát triển mô hình “đô thị 15 phút”.

Theo đó, người dân được kỳ vọng có thể tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như công viên, trường học, cơ sở y tế và khu mua sắm trong khoảng 15 phút đi bộ.

Bên cạnh đó, dự án được nghiên cứu theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), nhằm tăng khả năng tiếp cận các phương tiện vận tải khối lượng lớn và giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Các tuyến đường sắt đô thị số 4, 8, 10 và 15 được đề cập trong định hướng kết nối của khu vực.

Tuy nhiên, khả năng kết nối thực tế còn phụ thuộc vào quy hoạch được phê duyệt, tiến độ đầu tư và vị trí cụ thể của các tuyến đường sắt đô thị trong tương lai.

Ngoài TOD, dự án còn hướng tới nguyên tắc “đô thị thẩm thấu” (sponge city), chú trọng sử dụng cây xanh, mặt nước và các giải pháp hỗ trợ thoát nước, giảm ngập.

Đây là những định hướng được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống trong khu vực đô thị có mật độ dân cư lớn.

Quỹ đất hạ tầng xã hội và không gian xanh dự kiến tăng mạnh

Theo phương án được giới thiệu, quỹ đất dành cho hạ tầng xã hội tại Vĩnh Hưng dự kiến tăng khoảng 3,5 lần, đạt 83,68 ha.

Trong khi đó, diện tích dành cho công viên, cây xanh, mặt nước và thể thao dự kiến tăng khoảng 22 lần, lên 42,5 ha.

Việc mở rộng những không gian này nhằm cải thiện khả năng tiếp cận các tiện ích công cộng và giảm áp lực lên hạ tầng đô thị hiện hữu.

Đối với một khu vực đang được nghiên cứu tái thiết trên diện tích lớn, việc phân bổ hợp lý quỹ đất công cộng có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế không chỉ phụ thuộc vào diện tích đất được bố trí mà còn ở vị trí, khả năng tiếp cận và tiến độ xây dựng các công trình phục vụ cộng đồng.

Đặc biệt, các không gian công cộng cần được tổ chức phù hợp với phân bố dân cư, bảo đảm người dân có thể sử dụng thuận tiện trong sinh hoạt hằng ngày.

Khoảng 7.250 hộ dân dự kiến chịu ảnh hưởng, bố trí tái định cư tại chỗ

Một trong những nội dung quan trọng nhất của dự án là phương án tái định cư cho người dân thuộc khu vực chịu ảnh hưởng.

Theo thông tin được công bố, dự kiến khoảng 7.250 hộ dân, tương đương gần 20.000 người, thuộc diện ảnh hưởng bởi quá trình cải tạo và tái thiết.

Phương án được giới thiệu là bố trí tái định cư tại chỗ trên quỹ đất khoảng 14,39 ha dành cho tái định cư và nhà ở xã hội.

Quy mô dân số toàn phường sau quy hoạch dự kiến khoảng 186.896 người.

Việc tái định cư tại chỗ có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì các mối quan hệ cộng đồng, điều kiện sinh hoạt và hoạt động kinh tế của người dân.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, dự án cần làm rõ phương án bố trí nhà ở, điều kiện tái định cư, tiến độ bàn giao và khả năng đáp ứng hạ tầng tại các khu vực tiếp nhận dân cư.

Đây cũng là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ đồng thuận của người dân trong quá trình triển khai.

Lợi thế kết nối giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy

Theo đánh giá của các chuyên gia tại tọa đàm, Vĩnh Hưng có lợi thế về vị trí trong mạng lưới giao thông phía Đông Hà Nội.

Khu vực nằm gần các công trình kết nối quan trọng như cầu Thanh Trì và cầu Vĩnh Tuy. Bên cạnh đó, cầu Cự Khối được đề cập trong định hướng quy hoạch, có thể tạo thêm khả năng kết nối khi được triển khai.

Việc nghiên cứu các tuyến đường sắt đô thị cũng mở ra khả năng phát triển theo mô hình TOD, trong đó giao thông công cộng trở thành yếu tố tổ chức không gian đô thị.

TS-KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng quy hoạch khu vực cần chú trọng hơn đến giao thông đường thủy trên sông Hồng.

Theo ông, khai thác giao thông thủy kết hợp với du lịch văn hóa, lịch sử và tâm linh dọc sông Hồng có thể góp phần đa dạng hóa các hoạt động dịch vụ và nâng cao chất lượng không gian sống.

Tuy nhiên, những lợi thế này chỉ có thể phát huy đầy đủ khi các phương án giao thông được đầu tư đồng bộ và có khả năng kết nối thực tế.

Bài toán huy động nguồn lực cho dự án gần 186.000 tỷ đồng

Tại tọa đàm, GS.TSKH. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, nhấn mạnh vai trò của nguồn lực tài chính trong quá trình tái thiết đô thị.

Theo ông, một đồ án quy hoạch dù có chất lượng tốt vẫn khó triển khai nếu không có nguồn vốn và cơ chế huy động phù hợp.

Ông cho rằng quá trình đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị và cải thiện dịch vụ công cộng có thể làm gia tăng giá trị đất đai tại khu vực.

Phần giá trị gia tăng này cần được xem xét như một nguồn lực để tiếp tục đầu tư hạ tầng, đồng thời bảo đảm lợi ích chung của cộng đồng.

Ông Đặng Hùng Võ cũng đề cập đến kinh nghiệm phát triển đô thị tại Đà Nẵng và khu đô thị Phú Mỹ Hưng ở TP.HCM như những ví dụ về quá trình chuyển đổi không gian đô thị gắn với đầu tư hạ tầng.

Theo ông, việc nâng cấp đô thị cần được nhìn nhận là quá trình thường xuyên, phù hợp với sự thay đổi của nhu cầu sống và trình độ phát triển kinh tế.

Cần hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân

TS-KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng việc tái thiết đô thị cần bảo đảm sự cân bằng lợi ích giữa ba chủ thể: Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Theo ông, khi nhà đầu tư tham gia xây dựng hệ thống hạ tầng, trường học, công viên, đường giao thông và các công trình phục vụ cộng đồng, cần có cơ chế phù hợp để cân đối nguồn lực đầu tư.

Việc bố trí quỹ đất thương mại và các chức năng tạo nguồn thu cần được xem xét trong tổng thể bài toán tài chính, đồng thời bảo đảm lợi ích công cộng.

Trong khi đó, GS.TSKH. Đặng Hùng Võ nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của tái thiết đô thị phải là nâng cao chất lượng sống và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Ông kỳ vọng Vĩnh Hưng có thể trở thành một mô hình để Hà Nội rút kinh nghiệm về tổ chức quy hoạch, huy động nguồn lực, tái định cư và điều tiết giá trị đất đai.

Nếu triển khai hiệu quả, những kinh nghiệm này có thể được nghiên cứu áp dụng tại các khu vực đô thị khác trong tương lai.

GÓC NHÌN REVIEW BẤT ĐỘNG SẢN

Dự án tái thiết Vĩnh Hưng có quy mô lớn cả về diện tích, vốn đầu tư và số lượng người dân chịu ảnh hưởng. Với tổng mức đầu tư dự kiến gần 186.000 tỷ đồng, đây không đơn thuần là hoạt động chỉnh trang hạ tầng mà là quá trình tổ chức lại không gian sống, các chức năng đô thị và phương thức khai thác nguồn lực đất đai.

Thách thức quan trọng nhất nằm ở khả năng cân bằng lợi ích. Một phương án quy hoạch hiện đại chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được bảo đảm quyền lợi tái định cư, có điều kiện sống tốt hơn và tiếp cận thuận tiện với hệ thống hạ tầng, dịch vụ công cộng.

Ở góc độ bất động sản, việc nâng cấp hạ tầng và hình thành trung tâm thương mại – dịch vụ có thể làm thay đổi sức hấp dẫn của khu vực. Tuy nhiên, giá trị gia tăng cần được nhìn nhận trong dài hạn, gắn với tiến độ triển khai, chất lượng công trình và nhu cầu sử dụng thực tế.

Đặc biệt, với những dự án tái thiết trên nền đô thị hiện hữu, công tác giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư và tổ chức thi công có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ cũng như chi phí thực hiện.

Thành công của Vĩnh Hưng không nên chỉ được đánh giá bằng quy mô gần 186.000 tỷ đồng, mà bằng việc sau tái thiết, người dân có thực sự được sống trong một đô thị tốt hơn hay không.