Quy hoạch đô thị sông Hồng: Những khu vực phải di dời và nơi được giữ lại chỉnh trang

Quyết định số 6075/QĐ-UBND ngày 3/11/2026 của UBND thành phố Hà Nội đã xác định các nhóm khu vực di dời để tái thiết và khu vực cần bảo tồn, cải tạo, chỉnh trang trong định hướng quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước tổ chức lại không gian dân cư ven sông, gắn phát triển đô thị với bảo tồn văn hóa và bảo đảm an toàn thoát lũ.

Quy hoạch sông Hồng xác định các nhóm khu vực di dời để tái thiết

Theo Quyết định số 6075/QĐ-UBND, một trong những định hướng quan trọng là từng bước di dời, sắp xếp và quy hoạch lại các khu dân cư ngoài đê, kết hợp cải tạo, chỉnh trang và phát triển đô thị.

Việc tổ chức lại không gian cư trú cần xác định các khu vực cải tạo, tái định cư, tái thiết và xây dựng mới, đồng thời cân đối quy mô dân số với khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng.

Theo thông tin công bố, các nhóm khu vực di dời để tái thiết bao gồm:

Thứ nhất, khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ.

Đây là những khu vực cần được xem xét sắp xếp lại nhằm bảo đảm hành lang thoát lũ, an toàn đê điều và khả năng ứng phó với các điều kiện thủy văn.

Thứ hai, khu vực nằm trong phạm vi mở đường giao thông và xây dựng hạ tầng.

Phạm vi này bao gồm trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông và những công trình hạ tầng được xác định trong quy hoạch.

Thứ ba, khu vực thuộc phạm vi các dự án đầu tư phát triển đô thị.

Theo định hướng được công bố, nhóm này bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.

Đây là phạm vi định hướng phát triển đô thị và tái thiết được nêu trong quy hoạch, không đồng nghĩa mọi thửa đất trong khu vực đều đã có quyết định thu hồi.

Thứ tư, khu vực thuộc phạm vi thực hiện các dự án phục vụ tái định cư.

Các khu đô thị định cư và khu đô thị đa mục tiêu được đề cập tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Việc xác định chính xác phạm vi từng dự án, từng khu dân cư sẽ được tiếp tục cụ thể hóa trong các bước quy hoạch và triển khai tiếp theo.

Những làng nghề, làng xóm có giá trị văn hóa được định hướng bảo tồn

Bên cạnh các khu vực di dời để tái thiết, quy hoạch cũng xác định những khu dân cư cần được bảo tồn, cải tạo và chỉnh trang.

Theo quyết định, các làng nghề truyền thống, làng xóm có giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc cần được bảo tồn khu vực lõi, đồng thời chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.

Định hướng này nhằm duy trì những giá trị đặc trưng của các cộng đồng dân cư ven sông Hồng, nơi nhiều làng xóm đã hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, việc được định hướng bảo tồn không có nghĩa toàn bộ công trình hiện hữu trong khu vực sẽ được giữ nguyên.

Các giải pháp cụ thể về cải tạo có điều kiện, chỉnh trang hoặc di dời để tái thiết sẽ tiếp tục được rà soát trong quy định quản lý theo quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.

Do đó, để xác định một khu dân cư hoặc thửa đất cụ thể thuộc diện nào, cần đối chiếu bản đồ quy hoạch và các văn bản triển khai có liên quan.

Tái thiết đô thị phải gắn với bảo tồn di sản và đời sống cộng đồng

Từ định hướng quy hoạch, nhiều chuyên gia nhấn mạnh việc tổ chức lại không gian ven sông Hồng cần được xem xét đồng thời trên các phương diện phát triển đô thị, bảo tồn văn hóa và bảo đảm đời sống người dân.

KTS Tô Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội, nhận định sông Hồng đang được nhìn nhận với vai trò chiến lược trong cấu trúc phát triển Thủ đô.

Theo ông, sông Hồng có thể trở thành trục động lực phát triển mới, thay vì chỉ được xem là hành lang cây xanh hoặc không gian cảnh quan.

Ở góc độ bảo tồn, TS Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa – Xã hội thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của cộng đồng cư dân trong việc tạo dựng bản sắc văn hóa.

Việc sắp xếp lại nơi ở cần quan tâm đến những giá trị tinh thần và quan hệ cộng đồng đã được hình thành qua nhiều thế hệ.

KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng các làng ven sông cần được nhìn nhận như những hệ sinh thái di sản.

Giá trị của các làng không chỉ nằm ở đình, chùa hay công trình kiến trúc mà còn được tạo nên bởi nghề truyền thống, tập quán sinh hoạt và sự gắn kết cộng đồng.

Theo hướng tiếp cận này, các làng nghề có thể được phát huy giá trị như những không gian văn hóa sống, trong đó người dân tiếp tục giữ vai trò chủ thể bảo tồn.

An toàn thoát lũ là yêu cầu quan trọng trong quy hoạch

Bên cạnh yếu tố văn hóa và đời sống dân cư, việc tổ chức lại không gian ven sông Hồng phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến dòng chảy và an toàn đê điều.

GS.TS Lê Văn Nghị, Giám đốc Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển thuộc Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam, lưu ý cần tính toán tổng thể các tác động khi phát triển không gian hai bên sông.

Những vấn đề cần xem xét bao gồm mật độ xây dựng, khả năng thoát nước, ảnh hưởng của các công trình đối với phân bố dòng chảy và mức độ an toàn của hệ thống đê.

Đối với các khu dân cư ngoài đê, việc cải tạo, chỉnh trang hoặc xây dựng mới cần phù hợp với hành lang thoát lũ, cao độ nền và điều kiện địa hình từng khu vực.

Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai các phương án phát triển đô thị ven sông.

Quy hoạch hơn 11.400ha, dân số dự báo khoảng 800.000 người

Theo Quyết định số 6075/QĐ-UBND, khu vực nghiên cứu lập quy hoạch có diện tích khoảng 11.418,96ha, với quy mô dân số dự báo khoảng 800.000 người.

Quy hoạch xác định các chỉ tiêu sử dụng đất gắn với quy mô dân số, trong đó:

• Đất dân dụng: 45m²/người.

• Đất đơn vị ở mới: Từ 15 đến 45m²/người.

• Đất cây xanh sử dụng công cộng: 12m²/người.

• Đất dịch vụ công cộng: 5m²/người.

• Tỷ lệ đất giao thông: 13%.

Để đáp ứng quy mô dân số dự báo, quy hoạch yêu cầu tổ chức đồng bộ hệ thống giao thông, cấp nước, thoát nước, cấp điện, thông tin liên lạc và hạ tầng xã hội.

Mạng lưới trường học, cơ sở y tế, công trình văn hóa, thể thao, công viên và không gian cây xanh cần được bố trí phù hợp với chức năng từng khu vực.

Việc phát triển đô thị cũng phải bảo đảm sự tương thích giữa quy mô dân số, năng lực hạ tầng và yêu cầu an toàn thoát lũ.

Góc nhìn Review Bất Động Sản: Không thể xác định nhà đất phải di dời chỉ từ tên khu vực

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng phát triển không gian đô thị Hà Nội trong dài hạn.

Việc xác định các nhóm khu vực di dời để tái thiết và khu vực bảo tồn, cải tạo, chỉnh trang là cơ sở để tiếp tục cụ thể hóa phương án tổ chức dân cư.

Tuy nhiên, đối với người dân đang sở hữu hoặc sử dụng nhà đất ngoài đê sông Hồng, cần phân biệt rõ giữa định hướng quy hoạch và quyết định triển khai đối với từng thửa đất.

Một khu dân cư thuộc phạm vi nghiên cứu quy hoạch không đồng nghĩa toàn bộ nhà đất tại đó đều phải di dời.

Tương tự, khu vực được định hướng bảo tồn, chỉnh trang cũng có thể phải thực hiện các yêu cầu điều chỉnh về hạ tầng, kiến trúc và an toàn đê điều.

Để xác định chính xác tình trạng của một thửa đất, người dân cần kiểm tra vị trí trên bản đồ quy hoạch, các quy hoạch chi tiết liên quan và thông tin từ cơ quan có thẩm quyền.

Đối với thị trường bất động sản, thông tin quy hoạch có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng giá trị nhà đất. Tuy nhiên, việc giao dịch chỉ dựa trên tin đồn về di dời, tái định cư hoặc tái thiết có thể tiềm ẩn rủi ro.

Quy hoạch sông Hồng sẽ có tác động lâu dài đến diện mạo Hà Nội, nhưng hiệu quả của quá trình tái thiết cần được đánh giá không chỉ qua công trình mới mà còn qua khả năng bảo đảm nơi ở, sinh kế và đời sống cộng đồng của người dân ven sông.